030 – 6622337 info@swapschade.nl

De renteswap: meer nadelen dan voordelen

Investeren in groei
U leeft voor uw bedrijf. En om uw bedrijf gezond te houden, moet u groeien. Die groei financiert u bij voorkeur natuurlijk zelf. Soms is dat niet mogelijk en moet u hiervoor op zoek naar een betrouwbare partner die uw groei gaat financieren. Het MKB is dan in de meeste gevallen aangewezen op een bank. Dit zal vaak de bank zijn waarmee de ondernemer al jarenlang een relatie heeft. Helaas is een jarenlange relatie geen garantie voor het beste advies gebleken. Veel banken hebben door een verkeerd financieringsadvies hun klanten in de problemen gebracht. Dit advies kwam neer op het afsluiten van een langlopende lening met variabele rente in combinatie met een renteswapcontract. Geen enkele ondernemer in het MKB had ooit kunnen voorzien wat de consequenties van dit advies zouden zijn. Hierdoor zijn veel ondernemers onnodig in de problemen gekomen, met vaak een faillissement als gevolg.

Ondernemers zijn geen bankiers
De gemiddelde MKB’er zal bij financiering denken aan een langlopende lening met een vaste rente. Banken beweerden echter vaak dat deze financieringsvorm niet meer beschikbaar was. Of presenteerden een langlopende lening met een variabele rente in combinatie met een renteswap als een oplossing die aantrekkelijker was. Aangezien ondernemers geen bankiers zijn, hebben velen van hen het advies van hun financieel specialist opgevolgd. Dit misplaatste vertrouwen heeft voor duizenden ondernemers rampzalige gevolgen gehad.

De renteswap: meer nadelen dan voordelen
Door het advies van de bank op te volgen en te kiezen voor een langlopende lening met een variabele rente en een renteswap, kreeg de MKB’er te maken met een aantal neveneffecten. Effecten die de ondernemer niet had kunnen voorzien en die hem ook nooit verteld zijn. Het bleek een financieringsvorm met meer nadelen dan voordelen. Zo kon de bank naar eigen goeddunken opslagen op de variabele rente toevoegen en verhogen, of torenhoge boetes opleggen bij eerdere aflossing van de onderliggende lening. Bovendien is de dalende rente van de afgelopen jaren een vrijwel onontkoombare neerwaartse spiraal richting Bijzonder Beheer gebleken.

De ontwikkeling van het rentetarief
Het risico van een stijgende rente zou worden afgedekt door de renteswap, dat leek gunstig in een opgaande markt. Maar opeens veranderden de condities en daalde de rente spectaculair. Hierdoor betaalde de ondernemer met een renteswapcontract aanzienlijk meer rente dan nodig was geweest bij een ander advies van de bank. En dat betekende dat de ondernemer moest bijbetalen. Niet eenmalig, maar meestal vele jaren lang.

De financiële crisis
De financiële crisis zorgde ervoor dat het vertrouwen tussen banken onderling afnam. Hierdoor werd het voor alle banken moeilijker en duurder om vermogen aan te trekken om nieuwe klanten in hun financieringsbehoefte te voorzien. Veel banken brachten daarom extra opslagen in rekening op de leningen van bestaande klanten. Dit is de zogenaamde liquiditeitsopslag. Met de liquiditeitsnood van een bank heeft een bestaande klant echter niets te maken. De liquiditeitsopslag en diverse andere opslagen zoals de marktopslag zijn uit de bancaire duim gezogen. Dit is dan ook de reden dat Swapschade de liquiditeitsopslag van de bank terugeist.

Negatieve waarde van het renteswapcontract
Met een dalende rente, kreeg het renteswapcontract een negatieve waarde. Banken hebben ook voor dit scenario voor zichzelf extra zekerheid ingebouwd. Zekerheid die ten koste ging van de klant. Banken berekenden namelijk alvast extra rente aan de klant door op basis van de veronderstelling dat de Euribor tot het einde van de looptijd van het swapcontract op het verlaagde niveau zou blijven. Dit bedrag werd aangeduid als negatieve waarde van het swapcontract. De bank eiste in veel gevallen dat de ondernemer dit bedrag geheel of gedeeltelijk voldeed, of dat er aanvullende zekerheden zouden worden gesteld. Hierdoor werd de vermogenspositie van de onderneming ernstig aangetast.

Een hoger risico voor de bank
Elke klant met een renteswap, kreeg te maken met een liquiditeitsopslag en een negatieve waarde van het contract. Deze twee factoren zorgden ervoor dat het risico in de ogen van de bank hoger werd. En hoe hoger het risico, hoe hoger de rente. Voor de bank was dit weer een reden om nieuwe renteopslagen in rekening te brengen. Hierdoor nam de liquiditeit en de solvabiliteit van de ondernemer verder af en dat was dan weer een reden om de rente nogmaals te verhogen.

Renteswap als tussenstation naar Bijzonder Beheer
Veel MKB-klanten zijn op deze manier terecht gekomen bij Bijzonder Beheer, de ziekenboeg van een de bank. Bij ABN AMRO is bijna 25% van alle MKB- klanten op deze afdeling terecht gekomen. Daarnaast zijn er honderden ondernemingen ten onder gegaan aan deze gang van zaken.

Het MKB is onnodig slachtoffer van renteswaps geworden
Hadden banken deze ellende kunnen voorkomen? Jazeker. In alle gevallen was de klant beter af geweest met een krediet met een rentecap. Om het renterisico naar boven af te dekken, had de bank een rentecap moeten adviseren en geen renteswap. Een rentecap is een contract waardoor het rentepercentage nooit boven een bepaald afgesproken niveau uit kan komen. Daarvoor betaalt de klant een premie. Deze premie kan in één keer worden betaald, maar kan ook uitgesmeerd worden over de looptijd van de lening. In het laatste geval, bedraagt deze doorgaans enkele tienden van procenten per jaar.

Een schandaal voor de financiële wereld
Swapschade is van mening dat deze renteswaps nooit aan MKB-ondernemingen verkocht hadden mogen worden. En niet alleen Swapschade denkt er zo over. Ook steeds meer belangen- en brancheorganisaties, de pers en politici zien het als een schandalige manier van handelen waarmee de Nederlandse banken het MKB zeer ernstige schade hebben toegebracht. Ook de AFM keurt de gang van zaken inmiddels af, maar volstaat met het doen van aanbevelingen voor de toekomst. De AFM wil kennelijk geen gebruik maken van hun eigen machtsmiddelen. De AFM heeft de banken namelijk slechts geadviseerd de verkoop van rentederivaten aan het MKB te herbeoordelen. Dat had eind 2014 afgerond moeten zijn. Dat is echter niet gelukt.